Tháng 09, 2019
Thứ hai
Thứ Tư, ngày 09/10/2019 06:26 AM (GMT+7)

Hành trình giải cứu những 'sứ giả đại dương' tại Việt Nam

Mỗi năm, rùa biển đẻ chỉ vài lần và mỗi lần chỉ khoảng trăm trứng, tuy nhiên tỷ lệ sống sót và trưởng thành của loài vật này khá thấp, chỉ xấp xỉ 1/1.000.

Bất cứ nơi nào rùa biển tồn tại thì biển ở đó rất sạch vì chúng ăn cỏ biển và tạo môi trường thích hợp cho các loài khác sinh sống. Đây là loài giúp duy trì được chuỗi thức ăn của biển cả, tác động mạnh mẽ đến sự sống còn của nhiều loài khác sống dưới nước. Vì thế chúng được mệnh danh là 'sứ giả của đại dương', người đem lại sự sống cho cả hệ sinh thái biển. Dù đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái đại dương và bãi biển nhưng chúng lại dễ bị đe dọa nhất.

Năm 2007, Tổ chức Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) đã thành lập Chương trình Bảo tồn Rùa biển nhằm mục tiêu bảo vệ loài động vật đã tồn tại trên Trái Đất hơn 220 triệu năm. Chương trình tình nguyện viên bảo vệ rùa biển tại Vườn Quốc gia Côn Đảo là một trong những hoạt động nhằm nâng cao nhận thức của người dân về loài động vật quý hiếm này.

Nhằm ghi lại sự dễ tổn thương của rùa biển cũng như công tác bảo tồn loài này ở Côn Đảo, nhiếp ảnh gia Hoàn Phan đã thực hiện bộ ảnh ở đây qua máy ảnh film. Theo anh, ngoài hạn chế tác động tiêu cực thì việc cần làm hơn cả đó chính là nâng cao nhận thức của mỗi người về tự nhiên.

'Sứ giả đại dương' đang bị đe dọa

Hành trình giải cứu những 'sứ giả đại dương' tại Việt Nam - 1

Trong ảnh là một trong ít những chú rùa rất may mắn có thể sinh tồn đến lúc trưởng thành.

Mỗi năm, rùa biển đẻ chỉ vài lần và mỗi lần chỉ khoảng trăm trứng. Trong số đó không quá nhiều trứng được nở và tỷ lệ sống sót và trưởng thành của loài vật này khá thấp, chỉ xấp xỉ 1/1.000. Đây là một trong những nguyên nhân khiến rùa biển được liệt kê vào danh sách các loài động vật hoang dã có nguy cơ tuyệt chủng.

Hành trình giải cứu những 'sứ giả đại dương' tại Việt Nam - 2

Những chú rùa biển vừa mới nở đang tìm đường về với đại dương.

Từ khi kỷ nguyên công nghiệp được bắt đầu, các sinh vật biển đã phải chịu thiệt hại nặng nề do rác thải của con người được đổ trực tiếp vào đại dương. Theo ước tính, hơn 81 triệu tấn chất thải nhựa trôi ra đại dương mỗi năm từ các vùng ven biển. Ngoài xả rác, các hoạt động khác của con người như săn bắt bừa bãi đã tác động nghiêm trọng khiến nhiều loài trong đó có rùa biển đang phải đối mặt với thảm kịch tuyệt chủng.

Hành trình giải cứu những 'sứ giả đại dương' tại Việt Nam - 3

Vườn Quốc gia Côn Đảo ở tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, một trong những nơi tập trung đông đảo rùa biển nhất ở Việt Nam.

Hành trình giải cứu những 'sứ giả đại dương' tại Việt Nam - 4

Những tình nguyện viên tham gia bảo tồn rùa biển tại hòn Bảy Cạnh, Côn Đảo, Bà Rịa - Vũng Tàu.

Phải mất gần 30 năm để một con rùa biển đến tuổi sinh sản nhưng chúng đang phải đối mặt với những mối đe dọa lớn từ biến đổi khí hậu, ô nhiễm và tuyệt chủng do săn bắn. Có khoảng gần 42.000 con rùa biển bị săn bắt mỗi năm vì mục đích thương mại.

Số lượng rùa biển đã giảm 75% trong 60 năm qua do nạn săn bắt, chúng cần được bảo tồn trước khi tuyệt chủng. Ngoài ra, nhiệt độ của Trái Đất đang tăng lên nhanh chóng qua từng năm cũng ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ lệ giới tính của loài rùa biển, điều đó có nghĩa là trong tương lai sẽ có nhiều rùa cái hơn rùa đực.

Hành trình giải cứu những 'sứ giả đại dương' tại Việt Nam - 5

Không quá nhiều rùa biển có thể trưởng thành nhưng không quá ít cá thể bị săn bắt vì mục đích kiếm tiền của con người.

Tại các khu du lịch, thịt rùa biển vẫn được phục vụ như một món đặc sản của địa phương. Người ta vẫn đồn tai nhau về món trứng rùa. Phần lớn khách du lịch ăn trứng rùa để thỏa mãn khẩu vị và sự tò mò. Trên thực tế, trứng rùa chứa cholesterol cao hơn 20% so với trứng gà và luật pháp cũng đã quy định rằng tiêu thụ trứng rùa cùng thịt rùa là bất hợp pháp, có thể lãnh án đến 3 năm tù.

Hành trình giải cứu những 'sứ giả đại dương' tại Việt Nam - 6

Trứng rùa trong tự nhiên được rùa mẹ đẻ trên những bãi cát.

Hành trình giải cứu rùa

Ở Việt Nam hiện còn 5 loài rùa biển được đưa vào trong Sách Đỏ gồm: Rùa Da, Vích (hay còn gọi là Rùa Xanh), Đồi Mồi, Quản Đồng và Đồi Mồi Dứa. Vùng biển Côn Đảo với bãi biển dài, đẹp và sạch là sinh cảnh đẻ trứng của Rùa Xanh và Đồi mồi, nhưng hiện chỉ còn Rùa xanh lên đẻ trứng.

Tại Vườn quốc gia Côn Đảo có 14 bãi biển có rùa lên đẻ trứng với tổng diện tích các bãi đẻ trên hàng chục nghìn m2. Một số bãi đẻ của rùa có diện tích lớn và số lượng rùa mẹ lên đẻ nhiều như bãi cát lớn hòn Bảy Cạnh, bãi Dương, hòn Cau, hòn Tre Lớn, hòn Tài. 5 bãi này được bố trí 5 trạm kiểm lâm để làm nhiệm vụ bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và bảo tồn rùa biển, mỗi trạm có từ 3 – 5 kiểm lâm viên.

Tháng 7 và tháng 8 hàng năm là mùa cao điểm của rùa biển đẻ trứng. Do số lượng trứng rất lớn nên Ban quản lý Vườn quốc gia Côn Đảo thiếu nguồn lực để thực hiện công tác bảo tồn rùa biển và cần người hỗ trợ. Chính vì thế, đây cũng là thời điểm những người trẻ đã tham gia chương trình tình nguyện bảo tồn rùa biển đi đến Bảy Cạnh - hòn đảo có số lượng rùa sinh sản nhiều nhất ở Việt Nam.

Hành trình giải cứu những 'sứ giả đại dương' tại Việt Nam - 7

Hồ ấp trứng rùa sẽ được chia thành 2 khu vực. Một phần nằm dưới bóng râm (nhiệt độ thấp hơn để sinh ra nhiều con đực hơn), một phần dưới ánh sáng tự nhiên. Giữ chúng trong sự sắp xếp như vậy sẽ giúp cân bằng tỷ lệ giới tính.

Hành trình giải cứu những 'sứ giả đại dương' tại Việt Nam - 8

Bên dưới mỗi thanh tre là một ổ trứng rùa. Mỗi thanh tre có một số thứ tự, ngày tháng, số lượng trứng trong ổ và tên của người kiểm lâm đã mang ổ trứng rùa vào hồ ấp.

Mỗi ngày, cứ đều đặn vào lúc 5 giờ sáng, các kiểm lâm viên của Vườn Quốc gia Côn Đảo sẽ đi xuồng cao su đến bãi biển Xi-măng, một bãi biển nhỏ trên hòn Bảy Cạnh, có khoảng từ 250 đến 300 quả trứng rùa được lấy từ đó mỗi ngày để mang về khu vực ấp trứng.

Hồ ấp tại trạm Bảy Cạnh rộng cỡ 600 m2. Nhiệt độ hố ấp cũng là một trong những yếu tố quan trọng bởi nó sẽ quyết định giới tính của rùa. Dưới 28 độ C, trứng sẽ nở thành con đực, trên 32 độ C thì nở ra con cái. Trứng rùa được ấp trong các hố cát (như lúc rùa mẹ đẻ ra). 

Trứng rùa mất từ 45 ngày đến 60 ngày để nở. Nhằm bảo vệ tổ rùa, ổ trứng được úp sọt khoảng từ 1 đến 2 tuần trước khi nở. Sau khi nở, bầy rùa con đợi nhau rồi bắt đầu trồi lên cùng một lúc. Những giỏ nhựa này không chỉ giúp bảo vệ trứng rùa mà còn giúp các tình nguyện viên thu thập rùa con để thả chúng ra biển một cách an toàn, thay vì để chúng tự đi cả một quãng đường dài đầy nguy hiểm để đến được đại dương. Rùa biển thường quay lại chính nơi mình đã chào đời để đẻ trứng. Vì vậy khi thả rùa về biển, phải thả từ trên bãi cát để chúng tự bò xuống biển, nhờ đó chúng có thể ghi nhớ đường về nơi mình đã sinh ra để tiếp tục hành trình duy trì nòi giống.

Hành trình giải cứu những 'sứ giả đại dương' tại Việt Nam - 9

Đều đặn 5 giờ sáng mỗi ngày, Du và Thịnh - các kiểm lâm viên của vườn Quốc gia Côn Đảo sẽ đi xuồng cao su đến bãi biển Xi-măng và lấy khoảng từ 250 đến 300 trứng rùa về khu vực ấp trứng an toàn.

Hành trình giải cứu những 'sứ giả đại dương' tại Việt Nam - 10

Khách tham quan du lịch tại Côn Đảo cùng loài Rùa xanh đặc trưng của vùng.

Ngoài chủ động bảo vệ rùa biển từ lúc còn trong trứng đến lúc trưởng thành, Vườn Quốc gia Côn Đảo cũng phát triển du lịch nhằm tạo được nguồn tài chính để duy trì hoạt động bảo tồn. Du lịch theo cách nào đó cũng góp phần vào hoạt động bảo vệ mẹ thiên nhiên, nhưng mỗi người cần đi du lịch một cách có trách nhiệm để cứu sống hành tinh này.

Hành trình giải cứu những 'sứ giả đại dương' tại Việt Nam - 11

Những chú rùa biển non lần đầu tiên được bơi lội tung tăng trong làng nước xanh mát.

“Con người chỉ là 0,01% của tất cả sự sống trên Trái Đất nhưng không có loài nào khác gây hại cho thiên nhiên nhiều hơn loài người. Nếu chúng ta muốn duy trì sự cân bằng mà thiên nhiên đã tạo ra, chúng ta nên liên tục đặt câu hỏi về hành vi hàng ngày và lối sống hiện tại gây ra các vấn đề môi trường. Con người phải có một sự thay đổi căn bản và ngay lập tức trong hành vi hàng ngày của mình. Hành động của chúng ta sẽ quyết định tương lai của tất cả các loài”, anh Hoàn Phan, nhiếp ảnh gia thực hiện bộ ảnh chia sẻ.

Quang Niên, Ảnh: Hoàn Phan

Tin đọc nhiều

Cách khôi phục lại các ứng dụng đã xóa trên Android Chỉ với vài thao tác đơn giản, bạn hoàn toàn có thể phục hồi...
Quay màn hình trên Windows 10 mà không cần phần mềm Nếu đang sử dụng Windows 10, bạn có thể tận dụng nhanh thanh...
Khắc phục lỗi không thể download các tập tin trên mạng Nếu bạn gặp hiện tượng khi nhấn vào liên kết để tải về một...
Xuất hiện tia sáng kì lạ trên bầu trời TP.HCM Bầu trời TP.HCM bỗng nhiên xuất hiện những tia sáng màu đỏ...